Yeni Fikir Ufukları Yazılar

Yıldız’ın Kardeşi Var Mı? Güç, Toplumsal Düzen ve Siyasal İlişkiler Üzerine Bir Analiz Bir “yıldız”a baktığınızda aklınıza doğrudan bir gök cismi gelir; ama aynı soruyu bir insan, kurum ya da siyasal figür için sorduğunuzda, bu basit görünen soru aslında güç ilişkileri, aidiyetler, hiyerarşiler ve toplumsal düzen hakkındaki daha derin meseleleri çağırır. “Yıldız’ın kardeşi var mı?” sorusu üzerinden başlayarak, iktidar ilişkilerinin kurumlar, ideolojiler, yurttaşlık ve demokrasi bağlamında nasıl şekillendiğini irdelemek, sıradan görünen ifadelerin nasıl siyasal anlamlar barındırabileceğini göstermeye yarar. Burada amaç, belirli bir bireyi açıklamak değil; siyaset biliminin bunları nasıl kavramsallaştırdığını düşünsel bir mercek altına almaktır. Bir Soru, Bir Metafor: “Kardeşlik”…

Starbucks Fil Dışkısı: İnsan Davranışlarının Arkasında Yatan Psikolojik Dinamikler Birçok kez kendime şu soruyu sordum: Neden insanlar, bazen abartılı, bazen de garip gelen bilgi kırıntılarına inanabiliyor? Starbucks’ta fil dışkısı kullanıldığı iddiası da tam olarak bu türden bir şehir efsanesine benziyor. Bu tür hikayeler, bizlerin algı ve inanç sistemleri üzerine önemli ipuçları verir. Gerçek mi, yoksa bir şehir efsanesi mi? Peki, bu gibi durumlar, insan davranışlarını nasıl şekillendiriyor? İnsan zihni, çevremizdeki olayları anlamlandırırken bazen yanlış yorumlar yapabiliyor, bazen de bilinçli veya bilinçdışı olarak hikayeler yaratıyoruz. Psikolojik bakış açısıyla ele alındığında, “Starbucks fil dışkısı” iddiası, hem bireysel bilişsel süreçleri hem de sosyal…

Deneme Fıkra Nedir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden İnceleme İstanbul’un kalabalık sokaklarında her gün yürürken, çok sayıda farklı insanla karşılaşıyorum. Birbirine zıt hayatlardan, farklı geçmişlere sahip, değişik sosyal sınıflardan gelen bireyler… Tüm bu farklılıklar arasında, sokaklarda, toplu taşımada, kafe köşelerinde duyduğum bazı sohbetler, bana sıkça “Deneme fıkra nedir?” sorusunu düşündürtüyor. Bir tür mizahi anlatım biçimi gibi görünen bu kavram, aslında düşündüğümden çok daha fazla şeyi barındırıyor. Gelin, bu yazıda toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında deneme fıkra nedir sorusuna biraz daha derinlemesine bakalım. Deneme Fıkra Nedir? Temel Tanım ve Kullanımı Deneme fıkra, mizahi bir anlatım tarzı olarak,…

Geçmişi anlamaya çalışmak, yalnızca olup biteni sıralamak değildir; bugünün tartışmalarına hangi tarihsel tortuların eşlik ettiğini fark etmek, yaşadığımız dünyayı daha sahici bir yerden yorumlamayı mümkün kılar. Osmanlı İmparatorluğu’nda batılılaşma meselesi de tam bu nedenle hâlâ canlıdır: Ne zaman başladı, neden başladı ve nasıl bir dönüşüm yarattı? Osmanlı’da Batılılaşma Ne Zaman Başladı? Osmanlı’da batılılaşma ne zaman başladı sorusu, tek bir tarih ya da olayla yanıtlanamayacak kadar katmanlıdır. Uzun süre tarih yazımında hâkim olan yaklaşım, batılılaşmayı XVIII. yüzyıl sonlarıyla, özellikle III. Selim dönemiyle başlatır. Ancak daha yakından bakıldığında, bu sürecin çok daha erken dönemde, hatta Osmanlı’nın klasik çağının son evrelerinde filizlenmeye başladığı…

Mütenahi: Siyasetin ve Toplumsal Düzenin Sonlu Kapatıcısı Üzerine Bir Analiz Siyaset, her zaman güç ilişkileriyle şekillenen, sürekli değişen ve dönüştürülen bir alan olmuştur. İnsanlık tarihi, toplumların ve iktidarların birbirleriyle nasıl ilişki kurdukları, nasıl bir düzen inşa ettikleri ve bu düzenin ne kadar sürdürülebilir olduğu sorusuyla yoğrulmuştur. Siyasetin gücü, devletin kurumlarında, ideolojilerde, yurttaşlık haklarında ve demokrasinin işleminde gizlidir. Ancak, toplumlar ne kadar kendi düzenlerini inşa etmeye çalışırlarsa çalışsınlar, bu süreç genellikle bir sona, bir ‘mütenahiye’ doğru evrilir. Mütenahi, tükenebilir, sınırlı ve sonlu bir varoluşu işaret eder. Peki, siyasetin mütenahi olma durumu, toplumsal düzenin ve iktidarın gücünü, meşruiyetini ve süregeldiği süreyi nasıl…

Lansor Ne İşe Yarar? Psikolojik Bir Mercek Hayatın karmaşık akışında insan davranışlarını gözlemlemek, çoğu zaman hem merak uyandırıcı hem de düşündürücüdür. Kendime sık sık “Neden böyle hissediyorum, neden böyle tepki veriyorum?” diye sorarken, basit görünen bir sorunun bile ardında bilişsel, duygusal ve sosyal süreçlerin derin bir ağı olduğunu fark ettim. Lansor ne işe yarar sorusu, çoğu kişi için sadece bir ilaç veya destekleyici bir ürünün işleviyle ilgili gibi görünse de, psikolojik perspektiften bakıldığında insanın düşünce, duygu ve sosyal etkileşim biçimlerini anlamaya yardımcı olabilecek bir mercek sunar. Bilişsel Psikoloji Perspektifi Bilişsel psikoloji, insan zihninin bilgi işleme süreçlerini inceler. Lansor’un kullanımıyla ilişkili…

Ceviz Ağacı Meyve Vermesi İçin Ne Yapmalı? Farklı Yaklaşımlar ve Çözümler Ceviz ağacının meyve vermesi, her bahçıvanın hayalini kurduğu bir olaydır. Ancak bazen ceviz ağacı, istediğimiz gibi meyve vermeyebilir. Peki, ceviz ağacı meyve vermesi için ne yapmalı? Bu soruyu hem mühendislik açısından, hem de insani duygularla ele almak oldukça ilginç. Hadi gelin, bu konuda farklı bakış açılarını inceleyelim. Ceviz Ağacının Büyüme Süreci: Mühendislik Perspektifi İçimdeki mühendis şöyle diyor: “Ceviz ağacının meyve vermemesi, aslında bilimsel bir sorun.” Yani, ceviz ağacının meyve vermemesi, çevresel faktörler, bakım hataları veya biyolojik engellerle ilgili olabilir. Bir mühendis olarak, bu sorunun temel sebeplerini analiz etmek önemli.…

Burnumuzun Görevleri: Toplumsal Bir Bakış Giriş: Burnumuz ve Kimliğimiz Arasındaki Bağlantı Herkesin hayatında, toplumla olan etkileşimlerinden doğan bir kimlik var. Kimi zaman bu kimlik, büyük toplumsal yapılarla şekillenirken, kimi zaman da biz farkında olmadan, bedenimizin küçük ama önemli parçaları tarafından şekillendirilir. Bugün, bu yazıda “burnumuz”u ele alacağız. Birçok insan için burun, sadece nefes aldığımız ya da koku aldığımız bir organ gibi görünse de, aslında çok daha derin bir anlam taşır. Sosyolojik açıdan bakıldığında, burnumuz sadece fiziksel bir işlevi yerine getirmekle kalmaz, aynı zamanda kimlik ve toplumsal değerlerle de şekillenir. Bunu düşünürken, belki de hiç aklınıza gelmemiştir, ancak burnumuzun bile toplumsal…

Asayiş Ne Demek İnkılap? Edebiyatın Dönüştürücü Gücü Üzerine Bir Keşif Giriş: Kelimelerin Gücü ve Anlatının Dönüştürücü Etkisi Edebiyat, yalnızca kelimelerden ibaret değildir; kelimeler, bir toplumun ruhunu, değişen değerlerini ve dönüşen kimliklerini yansıtan aynalardır. Her sözcük, bazen bir insanın içsel dünyasına açılan bir kapı, bazen de toplumsal yapıları sorgulayan bir anahtar olur. Bir kelimenin anlamı, zamanla değişir, farklı bakış açıları ve kültürel algılarla yeniden şekillenir. Bu yazıda, Türkçede sıkça karşılaştığımız iki kelimenin, asayiş ve inkılap, edebiyatın dönüştürücü gücüyle nasıl farklı anlamlar kazandığını ele alacağız. İlk bakışta, “asayiş” ve “inkılap” kelimeleri birer toplumsal olgu gibi görünse de, edebiyat bu terimleri yalnızca soyut…

İfade Edici Dil Bozukluğu Nedir? Duygularımızı Anlatamamak Günlük yaşamımızda, bazen kelimeleri doğru kullanmakta zorlanırız. Bir duygu ya da düşünce aklımızda şekillenir, ama bunu dışa vurmak için doğru kelimeleri bulmak bir o kadar karmaşık hale gelir. “Hadi, anlatmak istediğimi daha net ifade edemiyorum!” dediğinizde, aslında belki de ifade edici dil bozukluğunun ne olduğunu fark etmemişsinizdir. Peki, ya bunu sürekli yaşıyorsanız? Ya da sevdiklerinizin bu durumda olduğunu görüyorsanız? İfade edici dil bozukluğu, sadece “kelimeleri unutmak” değil, çok daha derin bir sorun. Günümüzde dilin gücü, bireylerin toplumsal yaşamda kendilerini nasıl ifade edebileceğini belirleyen önemli bir araçtır. Ancak bazı insanlar, bu gücü elde etmekte…